Công cụ hoá học
Bảng tuần hoàn tương tác và trang riêng cho từng nguyên tố: số liệu tra được, cấu hình electron, và câu chuyện đằng sau nguyên tố đó.
Bài đọc về nguyên tố 43 bài
1 H Hydro Nguyên tố nhẹ nhất và nhiều nhất vũ trụ: một proton, đồng vị, nhiệt hạch trong lòng Mặt Trời, nước, và hydro làm nhiên liệu 2 He Heli Nguyên tố duy nhất được tìm thấy trên Mặt Trời trước Trái Đất: khí hiếm trơ nhất, đến từ phân rã phóng xạ, và mất vĩnh viễn khi thoát khỏi khí quyển 3 Li Liti Kim loại nhẹ nhất và là trái tim của mọi viên pin sạc: vì sao lại là liti, nó được đào lên thế nào, và cái giá phải trả ở sa mạc Atacama 4 Be Beri Hạt nhân beri-8 sống chưa nổi một phần triệu tỉ giây, nhưng đó là cửa duy nhất để các ngôi sao tạo ra carbon — và là kim loại làm gương kính James Webb 5 B Bo Hàn the bị cấm hoàn toàn trong thực phẩm Việt Nam, thuỷ tinh chịu nhiệt không nứt khi rót nước sôi, và thanh điều khiển giữ lò phản ứng hạt nhân trong tầm kiểm soát 6 C Cacbon Một nguyên tố tạo ra nhiều hợp chất hơn tất cả nguyên tố khác cộng lại: bốn tay nối, kim cương và than chì cùng một chất, và đường cong CO₂ vẫn đang leo dốc 7 N Nitơ Chiếm 78% không khí mà cây vẫn đói đạm vì liên kết ba quá bền: chuyện vi khuẩn nốt sần, quy trình Haber-Bosch nuôi gần nửa nhân loại, và vùng chết ngoài cửa sông 8 O Oxi Thứ khí ta cần để sống từng là chất độc giết gần hết sự sống: Sự kiện Đại Oxy hoá, vì sao đồ đạc không tự bốc cháy, và vì sao hít thêm oxy khi khoẻ chẳng để làm gì 9 F Flo Nguyên tố ăn mòn cả thuỷ tinh, mất bảy mươi ba năm và vài mạng người mới tách được, mà hôm nay nằm trong tuýp kem đánh răng của mọi gia đình 10 Ne Neon Neon nguyên chất phóng điện chỉ cho đúng một màu đỏ cam, nên phần lớn biển hiệu "đèn neon" ngoài phố không có lấy một nguyên tử neon 11 Na Natri Kim loại bốc cháy khi gặp nước, mà cũng chính nguyên tố đó nằm trong hạt muối người Việt đang ăn gấp đôi mức khuyến nghị 12 Mg Magie Nguyên tố nằm giữa mỗi phân tử diệp lục, và cũng là kim loại cháy tới mức đổ nước vào chỉ làm lửa to thêm 13 Al Nhôm Kim loại từng đắt hơn vàng rồi rẻ ngang sắt vụn chỉ trong bốn mươi năm, và câu hỏi vì sao Việt Nam có mỏ mà chưa luyện được 14 Si Silic Hạt cát ngoài bãi và con chip trong điện thoại là cùng một nguyên tố, chỉ khác nhau ở chỗ tinh khiết tới đâu 15 P Photpho Một nhà giả kim chưng cất gần sáu nghìn lít nước tiểu để tìm vàng, và tìm ra thứ mà nông nghiệp thế giới không thể thay thế 16 S Lưu huỳnh Một thế kỷ trước người ta đào lưu huỳnh từ miệng núi lửa; giờ phần lớn lưu huỳnh của thế giới là thứ bị lôi ra khỏi xăng dầu 17 Cl Clo Bảy năm sau khi bắt đầu khử trùng nước cho cả một thành phố Mỹ, cùng chất khí ấy được thả xuống chiến hào ở Bỉ 18 Ar Agon Nitơ tách từ không khí nặng hơn nitơ tách từ hợp chất đúng nửa phần trăm, và hai người không bỏ qua con số lẻ đó 19 K Kali Trong cơ thể mỗi người có khoảng bốn nghìn nguyên tử kali phân rã mỗi giây, còn quả chuối thì bị oan 20 Ca Canxi Đá vôi là vỏ và xương của sinh vật biển cổ đại nén lại, và Việt Nam nung thứ đá ấy nhiều thứ ba thế giới 21 Sc Scandi Mendeleev tả đúng một nguyên tố tám năm trước khi ai nhìn thấy, kể cả khối lượng nguyên tử lẫn công thức oxit 22 Ti Titan Nhắc tới titan là nghĩ tới máy bay và khớp háng nhân tạo, nhưng phần lớn titan tinh luyện của thế giới kết thúc ở dạng bột trắng 23 V Vanadi Người tìm ra nguyên tố này đã tự rút lại công bố của chính mình, và gần ba mươi năm sau người khác mới tìm lại 24 Cr Crom Được đặt tên theo chữ "màu sắc", nhưng công việc chính của crom là giữ cho mọi thứ đừng đổi màu 25 Mn Mangan Bị biết đến như một thứ pha vào thép, nhưng gần như toàn bộ oxy trong khí quyển từng đi qua một cụm bốn nguyên tử mangan trong lá cây 26 Fe Sắt Ngôi sao nào tích đủ sắt trong lõi là hết nhiên liệu và sụp đổ; cũng nguyên tố ấy làm nên lõi Trái Đất và bốn gam trong máu mỗi người 27 Co Coban Thợ mỏ Đức đặt tên nguyên tố này theo một con yêu tinh hầm mỏ, và bốn nghìn năm trước đó màu xanh của nó đã nằm trên men gốm 28 Ni Niken Quặng thứ hai bị thợ mỏ Đức đặt tên theo một con quỷ, và đồng xu mang tên niken thật ra chỉ có một phần tư niken 29 Cu Đồng Một trong số ít kim loại loài người dùng được trước khi biết luyện kim, vì đồng nằm sẵn dưới đất ở dạng kim loại 30 Zn Kẽm Lớp mạ kẽm bị trầy tới tận sắt vẫn bảo vệ được, vì kẽm tự ăn mòn thay cho sắt, thứ mà mạ crom không làm được 31 Ga Gali Kim loại tan chảy trong lòng bàn tay, được Mendeleev mô tả đúng bốn năm trước khi có ai nhìn thấy 32 Ge Germani Transistor đầu tiên của thế giới làm bằng germani chứ không phải silic, và Mendeleev đã tả đúng nguyên tố này trên chín chỉ tiêu 33 As Asen Chất độc kinh điển của sử sách, nhưng chỗ asen gây hại nhiều nhất hôm nay là giếng khoan ở đồng bằng sông Hồng 34 Se Selen Cơ thể người có một axit amin thứ hai mươi mốt, mã hoá bằng đúng cái tín hiệu vốn có nghĩa là dừng lại 35 Br Brom Phi kim duy nhất ở thể lỏng trong phòng: màu tím hoàng gia, chất chống cháy, thuốc an thần thế kỷ mười chín, và Biển Chết 36 Kr Kripton Hai mươi ba năm một mét được định nghĩa bằng vạch sáng của kripton-86, cộng laser in chip và thứ khí tố giác nhà máy tách plutoni 37 Rb Rubidi Nguyên tố thứ hai tìm ra bằng quang phổ: đồng hồ nguyên tử trên vệ tinh định vị, ngưng tụ Bose-Einstein, và cách đo tuổi đá Mặt Trăng 38 Sr Stronti Cơ thể găm stronti vào xương vì tưởng là canxi, nên trẻ em Mỹ từng gửi răng sữa đi để đo bụi phóng xạ 39 Y Ytri Một mỏ đá nhỏ ở Thuỵ Điển đặt tên cho bốn nguyên tố, và ytri là cái tên đầu tiên: siêu dẫn YBCO, tinh thể laser, gốm chắn nhiệt 40 Zr Zirconi Neutron gần như đi xuyên qua zirconi nên nó bọc nhiên liệu hạt nhân, và chính kim loại đó gặp hơi nước thì sinh hydro 41 Nb Niobi Mỹ gọi columbium, châu Âu gọi niobium, cãi nhau một trăm năm: siêu dẫn cho MRI và LHC, và thép vi hợp kim 42 Mo Molipden Tên có nghĩa là chì vì quặng giống than chì, nhưng nguyên tố này nằm giữa enzyme duy nhất bẻ được khí nitơ 43 Tc Tecneti Ô số 43 trống gần bảy chục năm vì nguyên tố ở đó không có đồng vị bền nào, và con người phải tự làm ra nó