# Tính khối lượng đào đất

> Công thức tính khối lượng đào đất có taluy cho hố móng và rãnh chạy dài, kèm bảng tra hệ số mái dốc theo TCVN 4447:2012. Ra cả khối lượng theo tấn và thể tích đất tơi để tính số chuyến xe.

Nhập kích thước đáy, chiều sâu và hệ số mái dốc để biết phải đào bao nhiêu khối đất, nặng bao nhiêu tấn và chở đi mất bao nhiêu m³ sau khi tơi. Tính được cả hố móng vát bốn mặt lẫn rãnh, mương chạy dài.

URL: https://tinhngay.com/xay-dung/tinh-khoi-luong-dao-dat

## Công thức

```
a' = a + 2·m·h b' = b + 2·m·h
Hố móng: V = h/6 × [a·b + (a + a')·(b + b') + a'·b']
Rãnh dài: V = L · h · (b + m·h)
```

## Ví dụ

Hố móng. Đáy 4 × 3 m, sâu 2 m, taluy 0,5. Miệng loe thành a' = 4 + 2 × 0,5 × 2 = 6 m và b' = 3 + 2 × 0,5 × 2 = 5 m. V = 2 ÷ 6 × [4 × 3 + (4 + 6) × (3 + 5) + 6 × 5] = 40,67 m³. Đất thịt 1.800 kg/m³ nên nặng 73 tấn. Nhân hệ số nở rời 1,25 ra 50,83 m³ phải chở đi — đây mới là số để tính chuyến xe.

## Câu hỏi thường gặp

### Taluy là gì?

Taluy, từ tiếng Pháp talus, là mặt đất được vạt nghiêng của một hố đào hoặc một nền đắp. Thành hố đào thẳng đứng dễ sạt nên phải vát ra, và mặt vát đó gọi là mái taluy. Độ vát được đo bằng hệ số mái dốc m: cứ sâu 1 m thì mỗi bên loe thêm m mét.

### Mái taluy 1:1,5 nghĩa là gì?

Nghĩa là hệ số mái dốc m = 1,5 — cứ sâu 1 m thì mỗi bên loe ra 1,5 m. Hố sâu 2 m sẽ có mỗi bên loe 3 m, miệng hố rộng hơn đáy 6 m. Trong công cụ trên trang này, điền 1,5 vào ô hệ số mái dốc taluy.

### Taluy âm và taluy dương khác nhau thế nào?

Taluy dương là mái dốc đi lên so với mặt đường, tức phía sườn núi — mái của phần đất bị đào bỏ. Taluy âm là mái dốc đi xuống so với mặt đường, tức phía vực — mái của phần đất đắp thêm để tạo nền. Hố móng nhà ở chỉ có mái đào; nền đường đèo có cả hai và phải tính riêng từng bên.

### Hệ số taluy chọn bao nhiêu?

TCVN 4447:2012 cho sẵn mức dốc lớn nhất được phép khi không gia cố, theo loại đất và chiều sâu — xem bảng tra trên trang này. Đất sét chặt giữ được mái đứng hơn đất cát rời, càng đào sâu mái càng phải thoải. Đó là giới hạn trên chứ không phải con số thiết kế.

### Đào rãnh, mương dài thì tính khác hố móng thế nào?

Rãnh chỉ vát hai thành dọc tuyến, hai đầu đứng thẳng vì nối tiếp đoạn kế. Mặt cắt ngang là hình thang không đổi, nên thể tích bằng diện tích mặt cắt nhân chiều dài tuyến. Cùng kích thước, cùng taluy thì rãnh luôn ra ít đất hơn hố móng.

### Vì sao thể tích đất chở đi lớn hơn thể tích hố?

Đất nguyên thổ vốn bị nén chặt. Đào lên thì các hạt tơi ra, giữa chúng có khoảng trống, nên cùng lượng đất đó chiếm nhiều chỗ hơn — thường 20 đến 30%. Số chuyến xe phải tính theo thể tích tơi, không phải thể tích hố.

### Vì sao không lấy trung bình hai đáy cho nhanh?

Vì cách đó tính dư. Hố 4 × 3 m sâu 2 m taluy 0,5: lấy trung bình cho 42 m³, còn công thức chóp cụt cho 40,67 m³ — chênh hơn 3%.